Met een goede mentale gezondheid sta je positiever in het leven, functioneer je beter, kun je beter met tegenslagen omgaan en voel je je meer verbonden met anderen[1]. De uitdagingen op het gebied van mentale gezondheid verschillen per leeftijdscategorie. Jongeren maken bijvoorbeeld andere gebeurtenissen mee dan volwassenen, wat ertoe kan leiden dat de urgentie om te sporten en bewegen verschilt. In deze Wegwijzer richten wij ons op de jongeren.
De jeugd is een levensfase vol veranderingen en ontwikkelingen, zowel lichamelijk, sociaal als mentaal. Dit kan jongeren zorgen voor gevoelens van onzekerheid en druk. Denk bijvoorbeeld aan stress door meningen van anderen, prestatiedruk of de constante behoefte om aan alle verwachtingen te voldoen [2]. Recent onderzoek laat zien dat de laatste jaren meer jongeren mentale problemen zijn gaan ervaren [3,4,5]. Daarnaast laat internationaal onderzoek zien dat het merendeel van de mentale aandoeningen zich voor de leeftijd van 25 jaar ontwikkelt [6]. Het hebben van mentale problemen in de jeugd leidt daarnaast ook vaak tot mentale problemen op latere leeftijd [7].
Om de kans op mentale gezondheidsproblemen – op zowel de korte als langere termijn – zoveel mogelijk te verkleinen is het belangrijk om in te zetten op een goede mentale gezondheid van de jeugd. Hierin kun je als buurtsport- of cultuurcoach een rol spelen.
Meer cijfers en onderzoeken:
- Mentale gezondheid van de jeugd
Dit dossier van het Trimbos-instituut biedt actuele kennis over mentale gezondheid bij jeugd, inclusief cijfers, risico- en beschermende factoren, en effectieve aanpakken voor preventie en ondersteuning. - Mentale gezondheid jongeren en studenten
Deze factsheet van het Verwey-Jonker Instituut biedt een overzicht van recente trends, risicogroepen en verklarende factoren rondom de mentale gezondheid van jongeren en studenten in Nederland. - Mentale gezondheid van jonge sporters
Deze rapportage van het Mulier Instituut laat zien hoe trainers bijdragen aan het mentale welzijn van jonge sporters. - Mentale gezondheid en sport- en beweegdeelname: vergelijking binnen bevolkingsgroepen
Dit rapport van het Mulier Instituut toont dat mensen met mentale klachten minder vaak deelnemen aan sport en bewegen. - Mede-sporters en mentale gezondheid
Veel sporters ervaren steun van hun mede-sporters, en dat kan positief uitwerken voor hun mentale gezondheid, zo blijkt uit dit rapport van het Mulier Instituut
- Sport en bewegen inzetten voor een mentaal gezonder Nederland loont
In dit artikel op Alles over sport wordt beschreven hoe lokale sportinitiatieven kunnen inzetten op mentale gezondheid.
- Culture for Health
Dit onderzoeksrapport van CultureForHealth laat de effecten zien van culturele interventies op (mentale) gezondheid. - Wat werkt bij kunstprojecten voor kinderen en jongeren
Dit onderzoeksrapport van ELJA Foundation en Movisie beschrijft de positieve effecten van van kuns op social verbindingen en de werkzame elementen en succesfactoren die bijdragen aan deze effecten.
Bronnen
- Mulier Instituut. Mentale gezondheid. [Internet]. Geraadpleegd van: https://www.mulierinstituut.nl/onderzoeksthemas/gezondheid/mentale-gezondheid/ [Op 10 november 2025]
- Kenniscentrum Sport & Bewegen & Trimbos-instituut (november 2025). Bewegen en mentale gezondheid. Expertisecentrum Mentale Gezondheid. Geraadpleegd [Op 10 november 2025]], van Bewegen en mentale gezondheid – Trimbos-instituut
- Rombouts, M., Morren, K., van Dorsselaer, S., Tuithof, M., & Monshouwer, K. (2023). Peilstationsonderzoek Scholieren 2023. Mentale gezondheid. Trimbos-instituut. Geraadpleegd via https://cijfers.trimbos.nl/scholierenmonitor/mentale-gezondheid/samenvatting-2/
- Stevens, G., Rombouts, M., Maes, M., Zondervan, A., van Dorsselaer, S., Schouten, F., & Scheffers-van Schayck, T. (2023). Jong na corona. Welzijn van jongeren tussen 2017 en 2022 en inzet van NP Onderwijsmiddelen door scholen. Universiteit Utrecht & Trimbos-instituut. Verkregen van https://www.trimbos.nl/kennisbank/af2105-jong-na-corona/
- Strating, G., van de Klundert, N., & de Vree, M. (2024). Prestatiedruk en groepsdruk in drukke tijden. Middelbare scholieren over hun mentale gezondheid, stress, sociale media, vapen en pesten. Stichting Alexander. Verkregen van
https://ggdghor.nl/wp-content/uploads/2024/11/Rapportage-Verdiepend-onderzoek-Gezondheidsmonitor-Jeugd-2023.pdf
- Solmi, M., Radua, J., Olivola, M., Croce, E., Soardo, L., Salazar de Pablo, G., Il Shin, J., Kirkbride, J. B., Jones, P., Kim, J. H., Kim, J. Y., Carvalho, A. F., Seeman, M. V., Correl, C. U., & Fusar-Poli, P. (2022). Age at onset of mental disorders worldwide: Large-scale meta-analysis of 192 epidemiological studies. Molecular Psychiatry, 27(1), 281-295.
https://doi.org/10.1038/s41380-021-01161-7
