In de afgelopen jaren is er steeds meer aandacht voor de rol die sport en cultuur kunnen spelen in het bevorderen van het mentaal welzijn van jongeren. Als buurtsport- of cultuurcoach bevind je je in een unieke positie om jongeren op een laagdrempelige manier te bereiken en te ondersteunen. Bijna driekwart van de buurtsportcoaches geeft in een onderzoek van Mulier Instituut aan op het moment van vragen een rol te spelen in het bevorderen van mentale gezondheid [14]. Onder cultuurcoaches is dit niet cijfermatig onderzocht, maar uit lokale en landelijke netwerken komt een vergelijkbaar beeld naar voren: Het grootste deel van deze groep buurtsport- en cultuurcoaches richt de inzet echter voornamelijk op preventie of het begeleiden van jongeren met lichte klachten. Het merendeel voelt zich is onvoldoende toegerust om ook met zwaardere psychische problematiek om te gaan.
Als je als buurtsport- of cultuurcoach in direct contact staat met jongeren, kun je over het algemeen drie stappen nemen als het gaat om mentale gezondheid [15] (zie de hoofdstukken hieronder):
- Signaleren: Omdat je als buurtsport- of cultuurcoach vaker met dezelfde jongeren contact hebt, kun je veranderingen in gedrag opmerken. Daarmee kun je een signalerende rol spelen, samen met andere volwassenen in het leven van deze jongeren.
- Het gesprek aangaan: Een luisterend oor bieden kan soms al goed helpen. Maar met jongeren praten over hun mentale gezondheid is iets waar niet elke sport- of cultuurprofessional zich goed bij voelt. 1 op de 3 buurtsportcoaches (38% [14]) heeft behoefte aan scholing om betere vaardigheden te krijgen om het gesprek aan te gaan met mensen over mentale gezondheid.
- Doorverwijzen: Als je als buurtsport- of cultuurcoach het lastig vindt om zelf het gesprek over mentale gezondheid aan te gaan, of het gevoel hebt dat je in zo’n gesprek niet voldoende bereikt, kun je jongeren doorverwijzen. Dit kan naar professionals in het welzijns- of zorgdomein zijn, maar ook kun je bijvoorbeeld bepaalde signalen doorgeven aan ouders. Het is daarbij belangrijk om te weten waar de grenzen van vertrouwelijkheid liggen.
Daarnaast kun je als buurtsport- of cultuurcoach ook in samenwerkingen een rol spelen om jongeren te helpen hun mentale gezondheid te verbeteren. Zo goed als alle buurtsportcoaches die zich inzetten voor het verbeteren van de mentale gezondheid van mensen, werken daarbij samen met organisaties of personen uit bijvoorbeeld welzijn of de wijk. Dit onderstreept het belang van integrale ondersteuning waarbij de kracht van sport en cultuur wordt verbonden met specialistische kennis over mentale gezondheid.
Uit verschillende onderzoeken, waaronder [14][16], blijkt dat er een behoefte leeft onder buurtsportcoaches aan scholing op het gebied van mentale gezondheid. Maar liefst 85 procent geeft aan behoefte te hebben aan extra scholing rondom bepaalde vaardigheden of kennis die te maken hebben met mentale gezondheid [14]. Deze behoefte is breed: van het verbeteren van praktische vaardigheden tot het vergroten van kennis over de mentale effecten van sport en bewegen. Meer dan de helft (58%) van de buurtsportcoaches ervaart op het moment van vragen uitdagingen bij het werken met mensen met mentale klachten.
Wil je meer weten over de rol van de buurtsport- en cultuurcoach, lees dan eens deze stukken:
- De inzet van buurtsportcoaches voor mentale gezondheid
Dit onderzoeksrapport van het Mulier Instituut laat zien hoeveel buurtsportcoaches werken aan de mentale gezondheid, met wie zij dit samen doen en hoe zij hun eigen rol daarin zien. - Mentale gezondheid van jonge sporters
Deze systematische review van het Mulier Instituut toont hoe sportdeelname de mentale gezondheid van kinderen en jongeren beïnvloedt. - Sport en bewegen voor de mentale gezondheid – lessen uit zes lokale initiatieven
Dit rapport van het Mulier Instituut beschrijft zes lokale sport- en beweeginitiatieven, waarbij is gekeken hoe sporten en bewegen succesvol worden ingezet om de mentale gezondheid van mensen te verbeteren. - Trainer speelt belangrijke rol bij mentale gezondheid jonge sporters
Dit artikel van Sport & Strategie geeft tips hoe jeugdtrainers van jonge sporters (5-25 jaar) de mentale gezondheid kunnen verbeteren. - Gezond worden door kunst en cultuur
Dit artikel van Movisie toont de impact van kunst en cultuur op de gezondheid van inwoners en hoe je hiermee aan de slag kunt als (cultuurcoach vanuit de) gemeente. - Samen cultuurmaken voor de mentaal welzijn bij jongeren
Dit artikel van Bureau Ruimtekoers toont hoe jongeren de weg naar kunst en cultuur kunnen vinden. - Cultuur voor de mentale gezondheid van jongeren
Dit kennisdossier van Kunstloc Brabant toont best practices, publicaties, en meer. - Factsheet met cultuur versterk je de veerkracht van jongeren
Deze factsheet van LKCA geeft praktijkvoorbeelden en tips om het mentaal welzijn van jongeren te verbeteren.
Bronnen
- Mulier Instituut. De inzet van buurtsportcoaches voor mentale gezondheid https://www.mulierinstituut.nl/publicaties/26923/de-inzet-van-buurtsportcoaches-voor-mentale-gezondheid/
- Mulier Instituut. Mentale gezondheid van jonge sporters. Resultaten uit een systematisch review van kwalitatieve onderzoeken. https://www.mulierinstituut.nl/publicaties/28411/mentale-gezondheid-van-jonge-sporters/
- Mulier Instituut. Behoeftepeiling LAB. https://www.mulierinstituut.nl/publicaties/28059/behoeftepeiling-lab/
