Rondom een persoon met dementie zijn veel mensen en organisaties actief. Onderstaande afbeelding laat zien welke professionals en ondersteuners betrokken zijn vanuit bijvoorbeeld zorg, welzijn en gemeente20. Al deze professionals hebben een of meerdere rollen om het leven van een persoon met dementie in goede banen te leiden of hierbij te helpen20, 21. Denk bijvoorbeeld aan de geriater die de diagnose van dementie vaststelt en informatie geeft over de rol van leefstijl bij het verder vorderen van dementie.
Deze professionals en naasten kunnen een belangrijke rol spelen in het stimuleren van bewegen. Hierin onderscheiden wij de volgende rollen:
- Signaleren of iemand met dementie onvoldoende beweegt
- Informeren over het belang van bewegen en de mogelijkheden voor mensen met dementie.
- Adviseren over de manier waarop mensen met dementie veilig en effectief in beweging kunnen komen.
- Doorverwijzen naar andere zorg-, welzijns- of sportprofessionals die ondersteunen of begeleiden bij bewegen.
- Stimuleren om te gaan bewegen, bijvoorbeeld door het aanbieden of integreren van laagdrempelige activiteiten.
- Motiveren en helpen drempels te overwinnen en het vertrouwen om in beweging te komen te versterken.
- Uitvoeren of begeleiden van beweegactiviteiten individueel of in groepsverband, als onderdeel van zorg of ondersteuning.
Hieronder vind je per betrokkene of professional een korte beschrijving van hun functie en potentiële rol ten aanzien van bewegen.
Naasten
Mantelzorgers en familie zijn naasten die vrijwillig en langdurig zorgen voor iemand met dementie22. Ze helpen bij dagelijkse taken zoals wassen, aankleden, eten en gezelschap houden. Omdat ze dagelijks betrokken zijn, kunnen ze bewegen op een natuurlijke manier inbouwen in het dagelijks leven van iemand met dementie. Bijvoorbeeld door samen te wandelen of huishoudelijke klusjes te doen.
Rol: stimuleren en uitvoeren
Casemanager dementie
Een casemanager dementie is een vaste begeleider voor mensen met dementie en hun naasten. Deze professional helpt bij het organiseren van passende zorg en ondersteuning. De casemanager kent het lokale aanbod en kan adviseren over dagbesteding of beweegactiviteiten23.
Rol: signaleren, informeren, adviseren, motiveren en doorverwijzen
Wijkverpleegkundige
De wijkverpleegkundige biedt zorg aan huis en helpt bij dagelijkse handelingen. Deze professional stimuleert zelfredzaamheid en observeert veranderingen in mobiliteit of gedrag. Mensen met dementie zelfstandig of samen ADL-taken uit te laten voeren, helpt bewegen stimuleren24.
Rol: signaleren, informeren, adviseren, motiveren en stimuleren
Huisarts/ Praktijkondersteuner Huisartsenzorg Ouderen (POH-Ouderen)
De huisarts is het medisch aanspreekpunt en de POH-Ouderen ondersteunt bij leefstijl en welzijn25, 26. Bewegen kan besproken worden in consulten en onderdeel zijn van een behandelplan.
Rol: signaleren, informeren, adviseren en doorverwijzen
WMO-consulent
De WMO-consulent beoordeelt zorgaanvragen en stelt voorzieningen vast die zelfstandig wonen mogelijk maken. Denk aan vervoer, begeleiding of hulpmiddelen die beweging ondersteunen27.
Rol: doorverwijzen en stimuleren
Mantelzorgondersteuner
Deze professional ondersteunt mantelzorgers en andere naasten bij hun zorgtaken en welzijn. Hij/zij biedt informatie, emotionele steun en praktische tips, ook over het stimuleren van beweging28.
Rol: informeren en motiveren
Ambulant begeleider
Een ambulant begeleider ondersteunt mensen thuis bij het vergroten van hun zelfstandigheid. Hij/zij helpt bij het opbouwen van een dagstructuur en kan beweging integreren in dagelijkse routines29.
Rol: stimuleren en motiveren
(Geriatrie)Fysiotherapeut
De (geriatrie)fysiotherapeut is gespecialiseerd in de zorg voor senioren met complexe (beweeg)problematiek, maar heeft ook kennis over bewegen met dementie. Hij/zij beoordeelt het bewegingsvermogen, stelt een oefenprogramma op en begeleidt mensen bij veilig en passend bewegen in hun dagelijks leven30, 31.
Rol: informeren, adviseren, motiveren, stimuleren, doorverwijzen en uitvoeren
Overige paramedici (apotheker, ergotherapeut, diëtist)
Deze professionals ondersteunen mensen met dementie vanuit hun eigen vakgebied. Zij adviseren en begeleiden bij praktische zaken zoals dagelijkse activiteiten, voeding en communicatie, en integreren bewegen waar mogelijk in hun interventies32, 33.
Rol: adviseren en motiveren
Specialist Ouderengeneeskunde
Deze professional is gespecialiseerd in complexe ouderenzorg en komt vaak bij mensen thuis. Hij/zij beoordeelt de gezondheidssituatie en adviseert over beweging als onderdeel van behandeling34.
Rol: signaleren en adviseren
Activiteitenbegeleider/ Coördinator (Ontmoetingscentrum/Odensehuis/Dagbesteding)
Deze activiteitenbegeleider of coördinator organiseert dagactiviteiten voor naasten en/of mensen met dementie op een locatie in de wijk. Hij/zij zorgt voor een veilige en stimulerende omgeving waarin bewegen onderdeel is van de dagstructuur35.
Rol: stimuleren, motiveren en uitvoeren
Sociaal werker
Sociaal werkers, waaronder ouderenwerkers, versterken sociale participatie en organiseren activiteiten in de wijk. Zij kunnen beweegactiviteiten aanbieden of mensen doorverwijzen naar passend aanbod36.
Rol: informeren, stimuleren, motiveren, doorverwijzen en uitvoeren
Wijkregisseur/ Wijkteam
Deze professional biedt ondersteuning, verbindt lokale partijen en faciliteert initiatieven in de wijk. Hij/zij kent het lokale aanbod van sport, zorg en welzijn, heeft een rol in het doorverwijzen van inwoners naar dit aanbod en kan de samenwerking tussen de domeinen welzijn, zorg en sport stimuleren37.
Rol: informeren, stimuleren, motiveren en doorverwijzen
Beleidsmedewerker gemeente
Deze professional ontwikkelt beleid en richtlijnen die bewegen voor mensen met dementie ondersteunen38. Hij/zij verbindt zorg, welzijn en sport en faciliteert middelen en programma’s om beweging voor mensen met dementie en naasten mogelijk te maken. Ook hebben beleidsmedewerkers een rol in het stimuleren en creëren van een dementievriendelijke gemeente
Rol: informeren en stimuleren
Buurtsportcoach
De buurtsportcoach is de spil in de wijk, zorgt voor de verbinding tussen sport en andere domeinen en brengt mensen aan het sporten en bewegen39. Voor mensen met dementie kan de buurtsportcoach helpen om passende activiteiten te vinden en drempels te verlagen, bijvoorbeeld door begeleiding of vervoer te regelen. Ook kunnen buurtsportcoaches zelf beweegactiviteiten verzorgen, waarin (speciaal) aandacht en ruimte is voor mensen met dementie.
Rol: motiveren, stimuleren, doorverwijzen en uitvoeren
Sportprofessional (sport- en beweegleiders senioren, ondernemende sportaanbieders en bewegingsagogen)
Een sportprofessional is deskundig in het begeleiden van mensen bij sport- en beweegactiviteiten. Deze professional weet hoe je activiteiten kunt aanpassen aan de mogelijkheden van mensen met dementie, zodat ze veilig en met plezier kunnen meedoen40.
Rol: motiveren, stimuleren en uitvoeren