6. Literatuurlijst

  1. Alzheimer Nederland. Feiten en cijfers over dementie. Geraadpleegd op: 3 december 2025. Beschikbaar op: https://www.alzheimer-nederland.nl/dementie/feiten-en-cijfers-over-dementie 
  2. Alzheimer Nederland. Wat is dementie?. Geraadpleegd op: 3 december 2025. Beschikbaar op: https://www.alzheimer-nederland.nl/dementie 
  3. Alzheimer Nederland. Soorten dementie. Geraadpleegd op: 3 december 2025. Beschikbaar op: https://www.alzheimer-nederland.nl/dementie/soorten-vormen 
  4. Livingston G, Huntley J, Liu KY, Costafreda SG, Selbæk G, Alladi S, Ames D, Banerjee S, Burns A, Brayne C, Fox NC, Ferri CP, Gitlin LN, Howard R, Kales HC, Kivimäki M, Larson EB, Nakasujja N, Rockwood K, Samus Q, Shirai K, Singh-Manoux A, Schneider LS, Walsh S, Yao Y, Sommerlad A, Mukadam N. Dementia prevention, intervention, and care: 2024 report of the Lancet standing Commission. Lancet. 2024 Aug 10;404(10452):572-628. doi: 10.1016/S0140-6736(24)01296-0.
  5. Gezondheidsraad. Physical activity and risk of chronic diseases. Achtergronddocument van: Beweegrichtlijnen 2017. Den Haag: Gezondheidsraad; 2017.
  6. Iso-Markku P, Kujala UM, Knittle K, Polet J, Vuoksimaa E, Waller K. Physical activity as a protective factor for dementia and Alzheimer’s disease: systematic review, meta-analysis and quality assessment of cohort and case-control studies. Br J Sports Med. 2022 Jun;56(12):701-709. doi: 10.1136/bjsports-2021-104981.
  7. Zhu J, Ge F, Zeng Y, Qu Y, Chen W, Yang H, Yang L, Fang F, Song H. Physical and Mental Activity, Disease Susceptibility, and Risk of Dementia: A Prospective Cohort Study Based on UK Biobank. Neurology. 2022 Aug 23;99(8):e799-e813. doi: 10.1212/WNL.0000000000200701. 
  8. Huang X, Tan CS, Kandiah N, Hilal S. Association of physical activity with dementia and cognitive decline in UK Biobank. Alzheimers Dement (Amst). 2023 Sep 4;15(3):e12476. doi: 10.1002/dad2.12476.
  9. Buijs M, Couwenbergh C, Deuning C, Den Boer G, Hilderink H, Plasmans M, Poos R, Van der Lucht F, Zwakhals L. Trendscenario Volksgezondheid Toekomst Verkenning 2024. Bilthoven: RIVM; 2024.
  10. Van Oostrom S, van der A D, Picavet S, Rietman L, de Bruin S, Spijkerman A. Ouderen van nu en straks: zijn er verschillen in kwetsbaarheid?. Bilthoven: Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu; 2015. 
  11. Demurtas J, Schoene D, Torbahn G, Marengoni A, Grande G, Zou L, Petrovic M, Maggi S, Cesari M, Lamb S, Soysal P, Kemmler W, Sieber C, Mueller C, Shenkin SD, Schwingshackl L, Smith L PhD, Veronese N. European Society of Geriatric Medicine Special Interest Group in Systematic Reviews and Meta-Analyses, Frailty, Sarcopenia, and Dementia. Physical Activity and Exercise in Mild Cognitive Impairment and Dementia: An Umbrella Review of Intervention and Observational Studies. J Am Med Dir Assoc. 2020 Oct;21(10):1415-1422.e6. doi: 10.1016/j.jamda.2020.08.031.
  12. Huang X, Zhao X, Li B, Cai Y, Zhang S, Wan Q, Yu F. Comparative efficacy of various exercise interventions on cognitive function in patients with mild cognitive impairment or dementia: A systematic review and network meta-analysis. J Sport Health Sci. 2022 Mar;11(2):212-223. doi: 10.1016/j.jshs.2021.05.003.
  13. Liu C, Gao S, Li S. The effect of physical exercise intervention on the ability of daily living in patients with Alzheimer’s dementia: a meta-analysis. Front Aging Neurosci. 2024 May 31;16:1391611. doi: 10.3389/fnagi.2024.1391611.
  14. Zuidema SU, Smalbrugge M, Bil WME, Geelen R, Kok RM, Luijendijk HJ, van der Stelt I, van Strien AM, Vink MT, Vreeken HL. Multidisciplinaire Richtlijn probleemgedrag bij dementie. Verenso, NIP: Utrecht; 2018
  15. Kouloutbani K, Venetsanou F, Markati A, Karteroliotis KE, Politis A. The effectiveness of physical exercise interventions in the management of neuropsychiatric symptoms in dementia patients: a systematic review. Int Psychogeriatr. 2022 Feb;34(2):177-190. doi: 10.1017/S1041610221000193. 
  16. Alderliesten J, Bektas G, Ramaker L. Hier is dementie even weg: Bevorderende en belemmerende factoren bij de realisatie van zinvolle daginvulling voor mensen met dementie. Movisie: Utrecht; 2022
  17. Dhana K, Franco OH, Ritz EM et al. Healthy lifestyle and life expectancy with and without Alzheimer’s dementia: population based cohort study. BMJ. 2022 Apr 13;377:e068390. doi: 10.1136/bmj-2021-068390.
  18. Peters N, Gerretsen P, Geijsen T. De sociaaleconomische waarde van sporten en bewegen. Rotterdam: Ecorys; 2021.
  19. Hartman YAW, Karssemeijer EGA, van Diepen LAM e.a. Dementia Patients Are More Sedentary and Less Physically Active than Age- and Sex-Matched Cognitively Healthy Older Adults. Dement Geriatr Cogn Disord. 2018;46(1-2):81-89. doi: 10.1159/000491995. 
  20. Sanders LMJ, Hortobágyi T, la Bastide-van Gemert S et al. Dose-response relationship between exercise and cognitive function in older adults with and without cognitive impairment: A systematic review and meta-analysis. PLoS One. 2019 Jan 10;14(1):e0210036. doi: 10.1371/journal.pone.0210036.
  21. Alderliesten H, Zwart-Olde I, Bloemen JW, Delmee L. Wie is wie bij dementie?.  Dementiezorg voor Elkaar, Movisie, Vilans: Den Haag/Utrecht; 2019.
  22. SKILZ (Stichting Kwaliteitsimpuls Langdurige Zorg). Richtlijn bewegen als gewoonte in de langdurige zorg. SKILZ: Utrecht; 2025
  23. Zorg voor Beter. Samenwerken met informele zorg bij dementie. Geraadpleegd op: 3 december 2025. Beschikbaar op: https://www.zorgvoorbeter.nl/thema-s/dementie/over-dementie/samenwerken-met-informele-zorg 
  24. Alzheimer Nederland. De casemanager: persoonlijke begeleiding bij dementie. Geraadpleegd op 3 december 2025. Beschikbaar op: https://www.alzheimer-nederland.nl/dementie/diagnose/de-casemanager-persoonlijke-begeleiding-bij-dementie 
  25. Zorg voor Beter. Wijkverpleegkundigen indiceren zorg in de wijk. Geraadpleegd op: 3 december 2025. Beschikbaar op: https://www.zorgvoorbeter.nl/thema-s/samenwerken-in-de-wijk/professionals-in-de-wijk/wijkverpleging 
  26. LHV (Landelijke Huisartsen Vereniging). Over de huisarts. Geraadpleegd op: 3 december 2025. Beschikbaar op: https://www.lhv.nl/opkomen-voor-belangen/over-de-huisarts/ 
  27. NVvPO (Nederlandse Vereniging van Praktijkondersteuners), V&VN (Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland), LAEGO (Landelijke Adviesgroep Eerstelijns Geneeskundige voor Ouderen). POH-Ouderen: functieomschrijving en competentieprofiel. NVvPO: Veenendaal; 2021
  28. Kenniscentrum Sociaal Domein. Wat is een WMO consulent. Geraadpleegd op: 3 december 2025. Beschikbaar op: https://www.kenniscentrumsociaaldomein.nl/wat-is-een-wmo-consulent/
  29. MantelzorgNL. Gids voor mantelzorgondersteuners: visie, positie en samenwerking. MantelzorgNL: Zeist; 2024
  30. Zorg Intellectueel. De toekomst van het functieprofiel van een Ambulant begeleider: trends en ontwikkelingen. Geraadpleegd op: 3 december 2025. Beschikbaar op: https://zorgintellectueel.nl/functieprofiel/de-toekomst-van-het-functieprofiel-van-een-ambulant-begeleider-trends-en-ontwikkelingen-2/ 
  31. Apotheker.nl. Wat kan de apotheker voor mij doen? Geraadpleegd op: 3 december 2025. Beschikbaar op: https://www.apotheek.nl/klachten-ziektes/dementie#wat-kan-de-apotheker-voor-mij-doen 
  32. Zorg voor Beter. Professionals in de wijk. Geraadpleegd op: 3 december 2025. Beschikbaar op: https://www.zorgvoorbeter.nl/thema-s/samenwerken-in-de-wijk/professionals-in-de-wijk 
  33. KNGF (Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie). Beroepsprofiel Fysiotherapeut. KNGF: Amersfoort; 2021
  34. NFVG (Nederlandse Vereniging voor Fysiotherapie in de Geriatrie). Beroepsprofiel Geriatriefysiotherapeut. NFVG: Amersfoort; 2023
  35. Verenso (Vereniging van specialistische ouderengeneeskunde). De specialist ouderengeneeskunde. Geraadpleegd op: 3 december 2025. Beschikbaar op: https://www.verenso.nl/de-specialist-ouderengeneeskunde 
  36. Odensehuis Doorwerth. Functieprofiel coördinator Odensehuis Doorwerth. Geraadpleegd op: 3 december 2025. Beschikbaar op: https://odensehuisdoorwerth.nl/wp-content/uploads/2020/04/Taakomschrijving-coordinator-18-10.pdf 
  37. BPSW (Beroepsvereniging van Professionals in Sociaal Werk). Beroepsprofiel van de Sociaal Werker. BPSW: Utrecht; 2023
  38. Gemeente Almere. Wijkregisseurs. Geraadpleegd op: 3 december 2025. Beschikbaar op: https://www.almere.nl/wonen/beheer-en-onderhoud/wijkregisseurs 
  39. Rijksoverheid. Beleidsmedewerker. Geraadpleegd op: 3 december 2025. Beschikbaar op: https://www.functiegebouwrijksoverheid.nl/functiegebouw/functiefamilies/beleid/senior-beleidsmedewerker 
  40. Buurtsportcoach. Profielen. Geraadpleegd op: 3 december 2025. Beschikbaar op: https://sportindebuurt.nl/profielen/index 
  41. Vereniging Hogescholen. Landelijk profiel Ad Sport. Vereniging Hogescholen: Den Haag; 2021
  42. Karssemeijer EGA, de Klijn FH, Bossers WJR, Olde Rikkert MGM, van Heuvelen MJG. Ranking Barriers, Motivators, and Facilitators to Promote Physical Activity Participation of Persons With Dementia: An Explorative Study. J Geriatr Phys Ther. 2020 Apr/Jun;43(2):71-81. doi: 10.1519/JPT.0000000000000210.
  43. Borges-Machado F, Barros D, Silva P, Marques P, Carvalho J, Ribeiro O. Contributing Factors for (Non)Adherence to a Physical Exercise Program for People With Neurocognitive Disorder From the Caregivers’ Perspective. J Geriatr Phys Ther. 2024 Apr-Jun 01;47(2):58-66. doi: 10.1519/JPT.0000000000000382.
  44. Feenstra RW, de Bruin LJE, van Heuvelen MJG. Factors Affecting Physical Activity in People with Dementia: A Systematic Review and Narrative Synthesis. Behav Sci (Basel). 2023 Nov 8;13(11):913. doi: 10.3390/bs13110913. 
  45. Zorg voor Beter. Lerend vermogen bij dementie. Geraadpleegd op: 3 december 2025. Beschikbaar op: https://www.zorgvoorbeter.nl/thema-s/dementie/leven-met-dementie/lerend-vermogen 
  46. Preller L, Tollenaar M. Activiteiten voor mensen met dementie. Geraadpleegd op: 3 december 2025. Beschikbaar op: https://www.allesoversport.nl/thema/beweegstimulering/activiteiten-voor-mensen-met-dementie/   
  47. Dementie.nl. Activiteiten voor mensen met dementie. Geraadpleegd op: 3 december 2025. Beschikbaar op: https://www.dementie.nl/veiligheid-en-zelfstandigheid/actief-blijven/activiteiten-voor-mensen-met-dementie  
  48. Sanders LMJ, Hortobágyi T, Karssemeijer EGA, Van der Zee EA, Scherder EJA, van Heuvelen MJG. Effects of low- and high-intensity physical exercise on physical and cognitive function in older persons with dementia: a randomized controlled trial. Alzheimers Res Ther. 2020 Mar 19;12(1):28. doi: 10.1186/s13195-020-00597-3.
  49. Maas J, Visscher R, Westen K. Green Mental Health. Amsterdam: Boom uitgevers; 2021.
  50. Maas J,  Postma JA. Handleiding natuur en gezondheid: De wetenschappelijke onderbouwing van de relatie tussen natuur en gezondheid. Arts & Leefstijl: Utrecht; 2025. 
  51. Choe EY, Lee JY, Montayre J. Effectiveness of Nature-Based Interventions in Reducing Agitation Among Older Adults with Dementia: A Systematic Review and Meta-Analysis. Healthcare (Basel). 2025 Jul 17;13(14):1727. doi: 10.3390/healthcare13141727
  52. Scott TL, Jao YL, Tulloch K, Yates E, Kenward O, Pachana NA. Well-Being Benefits of Horticulture-Based Activities for Community Dwelling People with Dementia: A Systematic Review. Int J Environ Res Public Health. 2022 Aug 24;19(17):10523. doi: 10.3390/ijerph191710523. 
  53. Motealleh P, Moyle W, Jones C, Dupre K. Creating a dementia-friendly environment through the use of outdoor natural landscape design intervention in long-term care facilities: A narrative review. Health Place. 2019 Jul;58:102148. doi: 10.1016/j.healthplace.2019.102148.
  54. Murroni V, Cavalli R, Basso A, Borella E, Meneghetti C, Melendugno A, Pazzaglia F. Effectiveness of Therapeutic Gardens for People with Dementia: A Systematic Review. Int J Environ Res Public Health. 2021 Sep 12;18(18):9595. doi: 10.3390/ijerph18189595.
  55. Innes A, Page SJ, Cutler C. Barriers to leisure participation for people with dementia and their carers: An exploratory analysis of carer and people with dementia’s experiences. Dementia (London). 2016 Nov;15(6):1643-1665. doi: 10.1177/1471301215570346. 
  56. Argyle E, Dening T, Bartlett P. Space, the final frontier: outdoor access for people living with dementia. Aging Ment Health. 2017 Oct;21(10):1005-1006. doi: 10.1080/13607863.2016.1222351.
  57. Stapley S, Page S, Wheat H, Owen S, Ledingham K, Price S, Connell J, Quinn C, Opdebeeck C, Victor C, Clare L. The dementia-nature-inclusivity nexus and the needs of people living with dementia. Ageing Soc. 2025 Aug;45(8):1497-1519. doi: 10.1017/S0144686X24000199. 
  58. Hoyng J. Hoe richt je de openbare ruimte beweegvriendelijk in voor mensen met dementie? Geraadpleegd op: 3 december 2025. Beschikbaar op: https://www.allesoversport.nl/thema/beleid/hoe-richt-je-de-openbare-ruimte-beweegvriendelijk-in-voor-mensen-met-dementie/ 
  59. Visser G, Vlist F, van der Bruin SR. Rooted in nature: exploring the potential of outdoor spaces to enhance living well with dementia at home. Abstract poster Alzheimer Europe Congres Genève 8-10 oktober 2024. 
  60. Di Lorito C, Bosco A, Rai H, Craven M, McNally D, Todd C, Booth V, Cowley A, Howe L, Harwood RH. A systematic literature review and meta‑analysis on digital health interventions for people living with dementia and Mild Cognitive Impairment. Int J Geriatr Psychiatry. 2022;37(6):e5730. DOI: 10.1002/gps.5730.
  61. Zhao Y, Feng H, Wu X, Du Y, Yang X, Hu M, Ning H, Liao L, Chen H, Zhao Y. Effectiveness of exergaming in improving cognitive and physical function in people with mild cognitive impairment or dementia: systematic review. JMIR Serious Games. 2020 Jun 30;8(2):e16841. doi:10.2196/16841
  62. Chan JYC, Liu J, Chan ATC, Tsoi KKF. Exergaming and cognitive functions in people with mild cognitive impairment and dementia: a meta‑analysis. npj Digit Med. 2024;7:154. doi:10.1038/s41746‑024‑01142‑4.
  63. Rocha IC, Arantes M, Moreira A, Vilaça JL, Morais P, Matos D, Carvalho V. Monitoring Wearable Devices for Elderly People with Dementia: A Review. Designs. 2024;8(4):75. doi:10.3390/designs8040075.
  64. Ó Breasail M, Biswas B, Smith MD, Mazhar MKA, Tenison E, Cullen A, Lithander FE, Roudaut A, Henderson EJ. Wearable GPS and accelerometer technologies for monitoring mobility and physical activity in neurodegenerative disorders: a systematic review. Sensors. 2021;21(24):8261. doi:10.3390/s21248261.
  65. Shen J, Yu J, Zhang H, Lindsey MA, An R. Artificial intelligence‑powered social robots for promoting physical activity in older adults: a systematic review. J Sport Health Sci. 2025;14:101045. doi:10.1016/j.jshs.2025.101045.
  66. Fan W, Zhao R, Liu X, Ge L. Intelligent robot interventions for people with dementia: systematic review and meta‑analysis of randomized controlled trials. J Med Internet Res. 2025;27:e59892. doi:10.2196/59892. 
  67. Alzheimer Nederland. Op naar een dementievriendelijke ontmoetingsplek. Geraadpleegd op: 3 december 2025. Beschikbaar op: https://www.alzheimer-nederland.nl/belangenbehartiging/op-naar-een-dementievriendelijk-ontmoetingsplek 
  68. Alzheimer Nederland. Alzheimer Café en Trefpunt. Geraadpleegd op: 3 december 2025. Beschikbaar op: https://www.alzheimer-nederland.nl/regios/alzheimer-cafe 
  69. Alzheimer Nederland. Bezoek een ontmoetingsplek bij jou in de buurt. Geraadpleegd op: 3 december 2025. Beschikbaar op: https://www.alzheimer-nederland.nl/regio/bezoek-een-ontmoetingsplek-bij-jou-in-de-buurt 
  70. LPO (Landelijk Platform Odensehuizen Nederland). Odensehuis: Meer dan een ontmoetingsplek. Geraadpleegd op: 3 december 2025. Beschikbaar op: https://odensehuizen.nl/services 
  71. LPOCD (Landelijk Platform Ontmoetingscentra Dementie). Ontmoetingscentra: Wat zijn OC?. Geraadpleegd op: 3 december 2025. Beschikbaar op: https://ontmoetingscentradementie.nl/helpdesk-oc/wat-zijn-oc/ 
  72. Zorg voor Beter. Dagbesteding en dagopvang bij dementie. Geraadpleegd op: 3 december 2025. Beschikbaar op: https://www.zorgvoorbeter.nl/thema-s/dementie/leven-met-dementie/daginvulling